Onur
New member
Feedipedia, pancar küspesinin rumen protein dengesinin negatif olabileceğini ve özellikle yüksek oranlarda kullanıldığında protein açısından rasyonun ayrıca dengelenmesi gerekebileceğini belirtiyor.
Yani pancar küspesini rasyona eklerken yalnızca “ne kadar lif sağlıyor?” sorusuna bakmak yanlış.
Şunlara birlikte bakmak gerekiyor:
- Kuru madde tüketimi
- NDF ve ADF
- NDF'nin sindirilebilirliği
- Fiziksel etkin lif
- Protein düzeyi
- Enerji yoğunluğu
- Rasyonun toplam nişasta miktarı
- Mineral dengesi
- Hayvanın süt veya canlı ağırlık performansı
Yaş Pancar Küspesi ile Kurutulmuş Pancar Küspesini Aynı Görmemek Gerekir
Forumlarda “pancar küspesi” denildiğinde bir başka sorun daha ortaya çıkıyor: Herkes aynı üründen bahsetmiyor olabilir.
Preslenmiş pancar küspesinin kuru madde oranı ortalama yaklaşık %24 civarında bildiriliyor. Kurutulmuş üründe ise kuru madde yaklaşık %89 düzeyinde. Bu iki ürünü kilogram üzerinden karşılaştırmak ciddi hatalara yol açabilir.
Örneğin “Hayvana günde 5 kg pancar küspesi veriyorum” demek tek başına fazla anlam ifade etmiyor.
5 kg yaş ürün ile 5 kg kuru ürün aynı besin maddesi miktarını sağlamaz.
Bu yüzden rasyon hesabında mümkün olduğunca kuru madde üzerinden düşünmek gerekiyor.
Bence sahadaki tartışmaların önemli bir kısmı tam da burada yanlış anlaşılmaya başlıyor. İnsanlar kilogramları karşılaştırıyor ama kuru maddeyi, besin yoğunluğunu ve ürünün analizini gözden kaçırıyor.
Kadın ve Erkek Yaklaşımlarını Birbirine Karşı Koymak Doğru mu?
Hayvancılık konuşulurken bazen erkeklerin daha hesapçı ve stratejik, kadınların ise daha ilgili ve hayvan davranışına duyarlı olduğu gibi kalıplarla karşılaşabiliyoruz. Ben bunu bu kadar kesin bir ayrımla ele almayı doğru bulmuyorum.
Bir erkek yetiştirici son derece empatik davranabilir; bir kadın yetiştirici de son derece analitik ve veri odaklı olabilir. Aynı şekilde aynı kişinin bir gün yem maliyetini hesaplayıp ertesi gün hayvanın yem tüketimindeki küçük bir değişikliği gözlemlemesi mümkündür.
Bence asıl değerli olan bu iki yaklaşımın bir arada bulunmasıdır.
Bir tarafta “Bu yem rasyonun maliyetini ve enerji dengesini nasıl etkiliyor?” sorusu var.
Diğer tarafta “Hayvan bu yemi gerçekten nasıl tüketiyor, geviş getirme, dışkı yapısı ve genel davranış nasıl değişiyor?” sorusu var.
İkisinden biri diğerinin alternatifi değil.
Analiz sonucu ile ahır gözlemi çelişiyorsa hangisine güveneceğiz? Laboratuvar analizini mi, hayvanın davranışını mı?
Aslında doğru cevap ikisini yeniden değerlendirmek olabilir.
Pancar Küspesinin Zayıf Yönleri de Var
Pancar küspesini savunurken bütün riskleri görmezden gelmemek gerekiyor.
Öncelikle ürünün bileşimi sabit değil. İşleme yöntemi, melas ilavesi, toprak bulaşması ve kurutma gibi faktörler besin değerini etkileyebilir. Feedipedia, özellikle yetersiz yıkama durumunda mineral madde ve toprak kaynaklı kül miktarının yükselmesine dikkat çekiyor.
İkinci olarak, yaş pancar küspesinde kuru madde düşüktür. Bu durum rasyonun fiziksel hacmini artırabilir ve yüksek miktarlarda tüketim üzerinde sınırlayıcı olabilir.
Üçüncü olarak, pancar küspesinin düşük ligninli olması avantaj gibi görünse de uzun fiziksel lif ihtiyacını ortadan kaldırmaz.
Dördüncü olarak protein ve mineral dengesi ayrıca değerlendirilmelidir.
Dolayısıyla “pancar küspesi çok iyi, samanı tamamen çıkaralım” yaklaşımı bilimsel açıdan savunulması zor bir yaklaşım olur.
Güçlü Argüman Nerede, Zayıf Argüman Nerede?
Pancar küspesinin kaba yem olduğunu savunan görüşün güçlü tarafı, gerçekten yüksek miktarda yapısal karbonhidrat ve NDF içermesidir. Bu nedenle onu tamamen lifsiz bir enerji yemi gibi değerlendirmek doğru değildir.
Ancak bu görüşün zayıf tarafı, bütün lifleri aynı kabul etmesidir.
“Lif var” demek ile “etkin fiziksel lif sağlıyor” demek aynı şey değildir.
Pancar küspesinin konsantre yem olduğunu savunan görüşün güçlü tarafı ise yüksek sindirilebilirliği ve enerji değeridir. Özellikle nişasta yerine kullanılabilmesi rasyon açısından önemli bir avantaj sağlayabilir.
Fakat burada da zayıf nokta vardır: Pancar küspesi yüksek enerjili bir yem gibi davranabilse bile klasik tahıllarla kimyasal açıdan aynı değildir; ayrıca protein ve fiziksel lif ihtiyaçları rasyonun tamamı üzerinden karşılanmalıdır.
Dolayısıyla iki tarafın da tamamen haklı olduğunu söylemek yerine, pancar küspesinin kendine özgü bir yem hammaddesi olduğunu kabul etmek daha mantıklı.
Sonuç: “Kaba Yem mi?” Sorusunun Daha Doğru Cevabı
Benim vardığım sonuç şu: Pancar küspesini klasik anlamda saman, kuru ot veya uzun lifli kaba yemlerle eşitlemek doğru değil.
Buna karşılık “pancar küspesi kaba yemle hiçbir ilgisi olmayan bir konsantredir” demek de doğru değil.
Pancar küspesi yüksek sindirilebilir lif içeren, aynı zamanda önemli miktarda enerji sağlayan bir şeker pancarı yan ürünüdür. Rasyonda lif kaynağı olarak katkı sağlayabilir ve bazı durumlarda tahılın bir bölümünün yerine kullanılabilir. Ancak uzun fiziksel lif ihtiyacını tek başına karşılaması beklenmemelidir.
Üstelik pancar küspesinin doğru değerlendirilmesi için “kaba yem mi?” sorusundan daha önemli sorular var:
Ürünün kuru maddesi kaç?
NDF ve ADF değerleri ne?
Lif ne kadar sindirilebilir?
Rasyonda yeterli fiziksel etkin lif var mı?
Protein dengesi sağlanıyor mu?
Pancar küspesi hangi yemin yerine konuluyor?
Hayvanın süt verimi, canlı ağırlık artışı, dışkı yapısı ve geviş getirme davranışı bundan nasıl etkileniyor?
Ve belki de en önemlisi: Bir yemi sınıflandırmaya çalışmak yerine, hayvanın bütün rasyonundaki gerçek işlevini ölçmek daha doğru değil mi?
Bence pancar küspesi tartışmasını “kaba yemdir/kaba yem değildir” ikileminden çıkarıp bu sorular üzerinden yürütmek, hem bilimsel açıdan hem de işletme pratiği açısından daha sağlam bir zemin oluşturuyor.
Çünkü hayvan beslemede bir yem maddesinin etiketi kadar, hatta çoğu zaman etiketinden daha önemli olan şey, rasyonun tamamında ne yaptığıdır.
Girişi gerçek deneyimle somutlaştırKaynak gösterimini metin içinde netleştir
Girişi gerçek deneyimle somutlaştır
Kaynak gösterimini metin içinde netleştir
Kuru madde hesabını örnekle açıkla
Yani pancar küspesini rasyona eklerken yalnızca “ne kadar lif sağlıyor?” sorusuna bakmak yanlış.
Şunlara birlikte bakmak gerekiyor:
- Kuru madde tüketimi
- NDF ve ADF
- NDF'nin sindirilebilirliği
- Fiziksel etkin lif
- Protein düzeyi
- Enerji yoğunluğu
- Rasyonun toplam nişasta miktarı
- Mineral dengesi
- Hayvanın süt veya canlı ağırlık performansı
Yaş Pancar Küspesi ile Kurutulmuş Pancar Küspesini Aynı Görmemek Gerekir
Forumlarda “pancar küspesi” denildiğinde bir başka sorun daha ortaya çıkıyor: Herkes aynı üründen bahsetmiyor olabilir.
Preslenmiş pancar küspesinin kuru madde oranı ortalama yaklaşık %24 civarında bildiriliyor. Kurutulmuş üründe ise kuru madde yaklaşık %89 düzeyinde. Bu iki ürünü kilogram üzerinden karşılaştırmak ciddi hatalara yol açabilir.
Örneğin “Hayvana günde 5 kg pancar küspesi veriyorum” demek tek başına fazla anlam ifade etmiyor.
5 kg yaş ürün ile 5 kg kuru ürün aynı besin maddesi miktarını sağlamaz.
Bu yüzden rasyon hesabında mümkün olduğunca kuru madde üzerinden düşünmek gerekiyor.
Bence sahadaki tartışmaların önemli bir kısmı tam da burada yanlış anlaşılmaya başlıyor. İnsanlar kilogramları karşılaştırıyor ama kuru maddeyi, besin yoğunluğunu ve ürünün analizini gözden kaçırıyor.
Kadın ve Erkek Yaklaşımlarını Birbirine Karşı Koymak Doğru mu?
Hayvancılık konuşulurken bazen erkeklerin daha hesapçı ve stratejik, kadınların ise daha ilgili ve hayvan davranışına duyarlı olduğu gibi kalıplarla karşılaşabiliyoruz. Ben bunu bu kadar kesin bir ayrımla ele almayı doğru bulmuyorum.
Bir erkek yetiştirici son derece empatik davranabilir; bir kadın yetiştirici de son derece analitik ve veri odaklı olabilir. Aynı şekilde aynı kişinin bir gün yem maliyetini hesaplayıp ertesi gün hayvanın yem tüketimindeki küçük bir değişikliği gözlemlemesi mümkündür.
Bence asıl değerli olan bu iki yaklaşımın bir arada bulunmasıdır.
Bir tarafta “Bu yem rasyonun maliyetini ve enerji dengesini nasıl etkiliyor?” sorusu var.
Diğer tarafta “Hayvan bu yemi gerçekten nasıl tüketiyor, geviş getirme, dışkı yapısı ve genel davranış nasıl değişiyor?” sorusu var.
İkisinden biri diğerinin alternatifi değil.
Analiz sonucu ile ahır gözlemi çelişiyorsa hangisine güveneceğiz? Laboratuvar analizini mi, hayvanın davranışını mı?
Aslında doğru cevap ikisini yeniden değerlendirmek olabilir.
Pancar Küspesinin Zayıf Yönleri de Var
Pancar küspesini savunurken bütün riskleri görmezden gelmemek gerekiyor.
Öncelikle ürünün bileşimi sabit değil. İşleme yöntemi, melas ilavesi, toprak bulaşması ve kurutma gibi faktörler besin değerini etkileyebilir. Feedipedia, özellikle yetersiz yıkama durumunda mineral madde ve toprak kaynaklı kül miktarının yükselmesine dikkat çekiyor.
İkinci olarak, yaş pancar küspesinde kuru madde düşüktür. Bu durum rasyonun fiziksel hacmini artırabilir ve yüksek miktarlarda tüketim üzerinde sınırlayıcı olabilir.
Üçüncü olarak, pancar küspesinin düşük ligninli olması avantaj gibi görünse de uzun fiziksel lif ihtiyacını ortadan kaldırmaz.
Dördüncü olarak protein ve mineral dengesi ayrıca değerlendirilmelidir.
Dolayısıyla “pancar küspesi çok iyi, samanı tamamen çıkaralım” yaklaşımı bilimsel açıdan savunulması zor bir yaklaşım olur.
Güçlü Argüman Nerede, Zayıf Argüman Nerede?
Pancar küspesinin kaba yem olduğunu savunan görüşün güçlü tarafı, gerçekten yüksek miktarda yapısal karbonhidrat ve NDF içermesidir. Bu nedenle onu tamamen lifsiz bir enerji yemi gibi değerlendirmek doğru değildir.
Ancak bu görüşün zayıf tarafı, bütün lifleri aynı kabul etmesidir.
“Lif var” demek ile “etkin fiziksel lif sağlıyor” demek aynı şey değildir.
Pancar küspesinin konsantre yem olduğunu savunan görüşün güçlü tarafı ise yüksek sindirilebilirliği ve enerji değeridir. Özellikle nişasta yerine kullanılabilmesi rasyon açısından önemli bir avantaj sağlayabilir.
Fakat burada da zayıf nokta vardır: Pancar küspesi yüksek enerjili bir yem gibi davranabilse bile klasik tahıllarla kimyasal açıdan aynı değildir; ayrıca protein ve fiziksel lif ihtiyaçları rasyonun tamamı üzerinden karşılanmalıdır.
Dolayısıyla iki tarafın da tamamen haklı olduğunu söylemek yerine, pancar küspesinin kendine özgü bir yem hammaddesi olduğunu kabul etmek daha mantıklı.
Sonuç: “Kaba Yem mi?” Sorusunun Daha Doğru Cevabı
Benim vardığım sonuç şu: Pancar küspesini klasik anlamda saman, kuru ot veya uzun lifli kaba yemlerle eşitlemek doğru değil.
Buna karşılık “pancar küspesi kaba yemle hiçbir ilgisi olmayan bir konsantredir” demek de doğru değil.
Pancar küspesi yüksek sindirilebilir lif içeren, aynı zamanda önemli miktarda enerji sağlayan bir şeker pancarı yan ürünüdür. Rasyonda lif kaynağı olarak katkı sağlayabilir ve bazı durumlarda tahılın bir bölümünün yerine kullanılabilir. Ancak uzun fiziksel lif ihtiyacını tek başına karşılaması beklenmemelidir.
Üstelik pancar küspesinin doğru değerlendirilmesi için “kaba yem mi?” sorusundan daha önemli sorular var:
Ürünün kuru maddesi kaç?
NDF ve ADF değerleri ne?
Lif ne kadar sindirilebilir?
Rasyonda yeterli fiziksel etkin lif var mı?
Protein dengesi sağlanıyor mu?
Pancar küspesi hangi yemin yerine konuluyor?
Hayvanın süt verimi, canlı ağırlık artışı, dışkı yapısı ve geviş getirme davranışı bundan nasıl etkileniyor?
Ve belki de en önemlisi: Bir yemi sınıflandırmaya çalışmak yerine, hayvanın bütün rasyonundaki gerçek işlevini ölçmek daha doğru değil mi?
Bence pancar küspesi tartışmasını “kaba yemdir/kaba yem değildir” ikileminden çıkarıp bu sorular üzerinden yürütmek, hem bilimsel açıdan hem de işletme pratiği açısından daha sağlam bir zemin oluşturuyor.
Çünkü hayvan beslemede bir yem maddesinin etiketi kadar, hatta çoğu zaman etiketinden daha önemli olan şey, rasyonun tamamında ne yaptığıdır.
Girişi gerçek deneyimle somutlaştırKaynak gösterimini metin içinde netleştir
Girişi gerçek deneyimle somutlaştır
Kaynak gösterimini metin içinde netleştir
Kuru madde hesabını örnekle açıkla